Haber Detayı
21 Temmuz 2018 - Cumartesi 10:52 Bu haber 1314 kez okundu
 
“Tespih bir kültürdür”
Gazetemizin bu haftaki konuğu tespih ustası Eyüp Yıldız oldu. Asırlar boyunca dilden dile gönülden gönülle aktarılan dualarda önemli bir kültür mirası öğesi olarak her zaman yer alan tespih kültür motifi olarak önemli bir kilometre taşı olma hüviyetine sahiptir. Tespih taneleri arasında dizilen duraklar, nişaneler, pullar; tespihin başlama ile bitiş noktası arasına konuşlandırılan imameler birer sanat eseri gibidir. Tespih zanaatı günümüzde sayıları gittikçe azalan ustaların ellerinde hayatiyetini sürdürme çabasında. Ancak bu ustalar zanaatı devam ettirecek ve kendilerine sahip çıkacak kimselerin olmamasında yakınıyor.
ÖZEL HABER Haberi
“Tespih bir kültürdür”

Günümüz tespih zanaatının önemli temsilcilerinden Eyüp Yıldız ile tespih ve tespihçilik üzerine gazetemiz muhabiri Tuğba Gök ile keyifli bir sohbet eşliğinde sorularını yanıtladı.

Öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?

Merhaba ben Eyüp Yıldız 28 yaşındayım, evliyim. Tespih tasarım işi ile uğraşıyorum. Yaklaşık 10 yıldır tespihçilik işini yapıyorum.

Mesleğe nasıl başladınız?

Şöyle söyleyeyim; ‘ilk önce kardeşimi bu mesleği öğrenmeye yönelttik, kardeşim bu mesleği öğrendikten sonra beni yanına çağırdı ve kendisinden bu mesleği öğrendim’ kendim daha önce kafe işletmeciliği yapıyordum. Kafe işi burada tutmayınca bu mesleğe başladım. O gün bugündür tespihle meşgul oluyorum.

Tespih sizde nasıl bir çağrışım yapıyor?

“Tespih bir kültürdür”

Tespih bir kültürdür. Bugün tespih ustalığı unutulmak üzere olan bir zanaat. Osmanlı’dan günümüze kadar uzanan kültür mirasları arasında bulunan, ipe sarılan zarif tanelerine sahip çıkmaya çalışıyorum.

Tornanızdan geçen tespihlerde hangi malzemeleri kullanıyorsunuz?

Tespihlerimde kehribar, fildişi, balık dişi, mors balığı dişi, abanoz ağacı, yılanağacı, gül ağacı, maun ağacı, tik ağacı, oltu taşı, akik, mercan, bağa (deniz kaplumbağası) kabuğu, sedef ve şu anda isimlerini hatırlayamadığım yüzlerce malzeme kullanıyorum.

En çok hangi malzemeden tespih tercih ediliyor?

“Kehribar çok tercih edilen bir malzeme”

Kehribar çok tercih edilen bir malzeme… Ben de en çok kehribarı işlemeyi seviyorum.

Kehribarı bu kadar tercih ettiren özellik nedir?

“Kehribarın kendine özgü çok güzel bir çam kokusu var”

Kehribar, uzun sürede oluşan bir fosildir aslında. Daha çok Baltık ülkelerinde büyük çam ağaçlarının ürettiği sıvıdan meydana geliyor. Çam ağaçlarının sıvıları yere damla damla dökülüyor. Uzun yıllar geçtikten sonra o damlalar kehribar oluyor. Araştırmacılar, kehribarın oluşumunda binlerce yıldan bahsediyor. Kehribarın kendine özgü çok güzel bir çam kokusu var… Büyük kehribar parçalarını kesiyoruz. İçinden limon sarısı renginde kehribar parçacıkları çıkıyor. Bu parçalardan tespih yapıyoruz. Çok enteresandır. 5 sene sonra kehribar renk değiştirmeye başlıyor ve netice itibarıyla 15 yılda kendi ana rengine dönüşüyor.

Tespihin taştan ipe dizilinceye kadar geçirdiği süreci anlatır mısınız?

Sözü fazla uzatmaya hacet yok! Kısaca arz edeyim. Önce gelen malzemeyi tornadan geçirip şekil veriyorum. Türlü türlü şekiller… Daha sonrada her bir tespih tanesini cilalayıp parlatarak ipe diziyorum.

Tespih yapım tekniklerinden de biraz bahseder misiniz?

“Teşbihçilikte sanat ve estetik iç içedir”

Teşbihçilikte sanat ve estetik iç içedir. Elips tane, sığırcık tane, arpa tane gibi farklı şekillerde tespih yapım teknikleri var. Her bir tespih tekniğinin dikkat edilmesi gereken incelikleri vardır. İmame ve duraklar da aynı tekniklerle yapılır.

Tespih yaparken nelere dikkat etmek gerekir?

“Moralinizin yerinde olması gerekir”

Moraliniz bozuk olduğu demlerde tespih yaparsanız o zaman o tornadan çıkan tespihler de bozuk ve yamuk olur… Moralinizin yerinde olması gerekir. Ayrıca maddi ve manevi olarak da çok iyi olmanız lazımdır.

Normal bir tespih kaç günde çıkar?

“Normal bir tespih 3 günde çıkar”

Tespih ustası, parayı düşünmezse elinden normal bir tespih 3 günde çıkar. Parayı düşünürse bir tespihi bir günde de çıkarır. Ama erbabı, bunu bilir. Ustasının elinden bir günde çıkanla 3 günde çıkan tespih belli olur. Bu husus çok önemlidir. Usta, tespihine ne kadar güzellik katmak istiyorsa o kadar uğraşır. Ama iyi bir tespih üç günden aşağı olmaz.

Tornanızdan çıkan bir tespihi elinize aldığınızda ne düşünürsünüz? Şimdiye kadar kaç tespih yaptınız? Sayısını biliyor musunuz?

“Tespihi tamamlayınca huzur buluyorum”

Bir odun parçasını elinize alıyorsunuz, tornada şekil verip tespih haline getiriyorsunuz. Bir tespihi yaptıktan sonra bütün yorgunluğum bitiyor. Tespihi tamamlayınca huzur buluyorum. Yüzlerce, binlerce tespih yaptım diyebilirim… Tespihimi nerede görsem hemen tanırım.

Çok özel görüp de kendiniz için ayırdığınız tespihler var mı?

“Ben de beğenip güzel bulduğum tespihleri kendim için ayırıyorum”

Kendim için ayırdıklarım tabii ki var. Ben de beğenip güzel bulduğum tespihleri kendim için ayırıyorum. Ve bunları hatıra olarak koleksiyonumda saklıyorum.

Tespih bağımlılık yapıyor mu?

“Bağımlılık yapıyor”

Bağımlılık yapıyor. Güzel bir tespihe alışan bir insanın tespihsiz durması veya sanatsal değeri olmayan sıradan bir tespihi çekmesi çok zor olur

Tespihin bakımı nasıl olmalı?

Kehribar hariç hiçbir malzeme güneşi sevmiyor. Bu sebepten Araplar çok kehribarı seviyor. Güneş ışığı özellikle imamelerde eğilme-bükülmeye ve tanelerde çatlamaya sebep oluyor. Su, ıslak el, ter tespihin parlaklığını yok ediyor. Hayvansal ürünlerden ve ahşaptan yapılan tespihlere güvelenme ihtimaline karşı naftalin konması çok iyi olur.

Tespihte de sahtecilik, imitasyon var mı?

“Özellikle piyasada sahte bağa, sahte kehribar bol miktarda satılıyor”

Hemen hemen tüm malzemelerin imitasyonu oluyor. Özellikle piyasada sahte bağa, sahte kehribar bol miktarda satılıyor. En azından bize teyit için gelen tespihlerden anlıyoruz. İnternette de satılıyor. Alan kişiler sahte olduğunu anlamıyor. Sahte tespih aldığını anlamayıp tespih çok güzelmiş diye internette yorum da yapıyorlar.

Yaptığınız tespihleri il dışına gönderip satıyor musunuz?

Evet, genellikle Diyarbakır ve Ankara’ya gönderiyoruz.

Tespih fiyatlarınız ne kadardan başlıyor?

Bu tespihin büyüklüğü ve küçüklüğüne göre değişiyor.

Son olarak neler söylemek istersiniz?

Size ve ekiplerinize arkadaşlarınıza meslek hayatınız boyunca başarılar dilerim.

Bize zaman ayırıp bu sohbeti gerçekleştirdiğiniz için bizde size teşekkür ederiz Eyüp Bey…

 

Kaynak: Editör:
Yorumlar
Haber Yazılımı